Gżel
(ros. гжель [ɡʐɛʎ])
– ogólna nazwa dla ceramiki wyrabianej we wsi Gżel i w okolicznych wsiach.
Wieś jest położona w obwodzie moskiewskim Rosji.
Znajdują się tu pokłady glinki.
Pierwsze warsztaty garncarskie powstały w okolicy już w XVI wieku.
W połowie XVIII wieku zaczęto tu wyrabiać majolikę (dzbany, dzbanki, talerze) z kolorową dekoracją na białej powierzchni, a także ręcznie lepione figurki.
Ok. 1800 roku powstał pierwszy zakład wyrabiający naczynia z porcelany.
W drugiej połowie XIX wieku w dekoracji zaczął przeważać niebieski kolor kobaltowy,
na niektórych wyrobach z dodatkiem złotej obwódki.
Zakłady zaczęły stopniowo podupadać i ponownie odzyskały znaczenie dopiero w czasach ZSRR.
Do chwili obecnej wytwarzane są tu rozmaite naczynia, figurki i inne wyroby porcelanowe i fajansowe.
Na początku XX wieku produkcja ceramiki została skoncentrowana w rękach dynastii Kuzniecowów,
która niegdyś pochodziła z Gżelu.
W 1663 roku car Aleksy Michajłowicz wydał dekret zachęcający do produkcji glinianych garnków i naczyń dla aptek,
a najstarsza wzmianka o ceramice gżelskiej pochodzi z 1328 roku.
Pierwotnie ceramika była dekorowana różnorodną paletą kolorów, aż do XIX wieku,
kiedy z Europy przybyła moda na błękit i biel.
Słynny wzór niebieskiej róży stał się symbolem rosyjskiego rękodzieła wkrótce po zakończeniu II wojny światowej.
W ostatnich latach Gzhel Porcelain Manufactory wskrzesza paletę wielobarwną.
Producent został założony w 1818 roku przez Jakowa Kuzniecowa.
Obecnie zatrudnia około 150 osób, w tym 50 rzemieślników, którzy malują porcelanę.
Każdy pojedynczy element jest malowany ręcznie i nosi osobisty podpis rzemieślnika,
oprócz znaku towarowego Gzhel.